Baba ve pic

elif safak’in turkiye capinda olay yaratan ve neticesinde dunyada da ses getiren son romani ‘baba ve pic’i okudum. haliyle oncelikle merak ettigim, kitabin edebi degerinden ziyade ‘turkluge hakaret ediliyor’ diye yaygara koparanlarin ne kadar hakli olduklarini ya da olamadiklarini gormekti.

edindigim sonucu hemen belirtmem gerekirse; koken olarak bir turk olmama ragmen kitabi okudugum muddetce -ki yaklasik 4-5 gune tekabul ediyor- kendimi hic hakarete ya da iftiraya ugramis gibi hissetmedim. bu yaygaranin neden koptugunu da anlayabilmis degilim hala. yani sira mahkemelerde ilgili davalari acanlarin da kitabi sahiden okuduklarindan supheliyim. eger okumuslarsa da bunu yaparken antenlerini sadece soykirim kelimesine ayarlamis ve geride kalan bir suru seye hic onem vermemis olsalar gerek.

bundan neredeyse 1 yil once yine 2. dunya savasiyla ilgili bir kitap hakkinda yazmisim buraya; gunter grass’in “yengec yuruyusu”… insanlarin ilgisini pek cekmeyen wilhelm gustloff gemisinin batirilisiyla alakaliydi. simdiki de yine ragbet gormeyen (en azindan muadilleri kadar) bir olay hakkinda, subat 1945′teki dresden bombalamasi… olu sayisinin 100000 oldugunu iddia ediyor bazi kaynaklar. tabi olenler alman olduklari icin dunyadan pek de ilgi gorememisler anlasilan. yazar ise oldukca meshur, kurt vonnegut. daha evvel “hokus pokus” kitabini okumustum, dunyanin onde gelen satiristlerinden biri sayiliyormus. (amazon.com’un yalancisiyim)

neyse, hikaye dunya savasi sirasinda almanlara esir dusen ve savas mahkumu olarak bombalama sirasinda dresden’de “mezhaba 5″de ikamet etmekte olan haci billy’in (billy pilgrim) gozunden anlatiliyor. aslinda kitap vonnegut’un kendi yasamindan da izler tasiyor, zira bombalamayi bizzat yasayan amerikan esirlerinden biriymis o vakit. billy amerikalilarin kullanmak konusunda pek de ketum davranmadiklari tabirle tam bir “loser”. vur ensesine al lokmasini biri iste. ara sira zaman yolculuklarina da cikiyor, trafalmodore gezegenine.

kitabin arkasindaki olagan gaza getirici yorumlardan birinde soyle diyor; “a funny book at which you are not permitted to laugh, a sad book without tears”. ben ilk onermeye ister istemez zaman zaman uyamasam da, ikincisinin dogru oldugunu kabul ediyorum :)

turkce’de yok ne yazik ki bu kitap; neredeyse tum vonnegut kulliyatini cevirmis olmalarina ragmen bunu pas gecmelerine pek anlam veremedim acikcasi. bunu da konuya olan ilgisizlik olarak algiladim nedense. istanbul’da robinson crusoe’da vardir heralde, ilgilenenler icin :)

akademik makaleler ve kitaplar arasında beyin fokurdaması geçirirken insanın kendini rahatlatabilmesinin güzel yollarından biri de şöyle iyi bir roman bulup okumaktır. ingiltere’ye gelirken aldığım 2 adet alper canıgüz romanının bu klasmanda yer almayı hakkettiğini söyleyebilir. klasman yapma artisliğine girerek tabi ;)
“oğullar ve rencide ruhlar” ile “tatlı rüyalar”, bahsettiğim kitaplar. tatlı rüyaların da resmini koyacaktım ama html kodlarının içinden çıkamadım, söz geçiremedim bi türlü. ilk kitabı daha çok sevdim diyebilirim. 5 yaşındaki alper kamu’nun hayatının kısa bir sürecine tanıklık ediyoruz; edebiyatın tadına vararak elbette…

ideefixe’de sanal kitap fuarı varmış şu sıralar, hazır indirimler varken alıverin derim netice olarak.

erik-jan zürcher’in yazdığı “milli mücadelede ittihaçılık” adlı kitap tarih konusunda hoş bir okuma imkanı sunuyor. öncelikle hemen belirteyim kitap hayli başarılı bence. hem anlatım (dolayısıyla çeviri) kalitesi hem de içerik yönünden. bazı kesimlerce şeytanileştirilirken yine diğerleri tarafından da yüceltilen İTC’nin pek de incelenmemiş bir alandaki, milli mücadeledeki, etkileri ve faaliyetleri üzerine güzel bir çalışma. örneğin, atatürk’ün aktif bir ittihatçılıktan türkiye’nin kurulmasıyla birlikte zaman içerisinde kurtuluş savaşı dahilindeki diğer ittihatçılarla giriştiği çekişme ve mücadele evresine geçişi üzerine derinlemesine bölümler sunuyor. bilhassa 1926 izmir suikasti ve akabinde oluşturulan istiklal mahkemesiyle ilgili olan bölüm ilgi çekici ayrıntılar içeriyor.

kanımca kitabın en önemli artılarından biri de zürcher’in eleştirdiği gibi 1919 öncesine ve cumhuriyet sonrası siyasi oluşumlara temel kaynak olarak sadece nutuk’u, atatürk ve çok yakın arkadaşlarıyla yapılan söyleşileri almamış olması. bu zikredilenlerin yanı sıra zaman içerisinde atatürk’ün hayli ters düştüğü kazım karabekir’in, rauf orbay’ın, ali fuat cebesoy’un anılarına da başvurması. son olarak zürcher ve türkoloji hakkında güzel bir de link vereyim;
http://web.archive.org/web/20050804002342/http://www.let.leidenuniv.nl/

bildiğiniz en önemli deniz kazası nedir diye sorsalar büyük olasılıkla cevabınız titanic olur, ya da bilemedin lusitania… amerika’nın pek çok olayı dünya genelinde bilinir kılma ve dramatikleştirme yetisi malum. neyse, aslında bilinen en büyük deniz faciası wilhelm gustloff adlı alman gemisinin 1945 yılında baltık denizinde dibi boylaması. hayli önemli bir kısmı kadınlar ve çocuklardan oluşan üzere 7000 ila 10000 arasında kişinin öldüğü tahmin ediliyor. olayın ayrıntıları wilhemgustloff.com adresinde bulunabilir.

günter grass’ın en son romanı yengeç yürüyüşü de bu deniz faciasıyla ilgili. yarı kurgusal yarı tarih bilgisi içerin bir kitap. geminin batışından kurtulan bir kadının aynı gece doğurduğu çocuğunun ağzından anlatılıyor olaylar. grass, alman halkının aradan geçen 60 yıla rağmen bu önemli facia üzerine neden düşünmediği ve hatta görmemezlikten geldiği hakkında fikir yürütüyor. batan gemide pek çok yaralı nazi askerinin de yer alması, bu nedenlerden biri. naziler yüzünden oluşan mahcubiyet nedeniyle de faciayı dillendirmekten ve anmaktan kaçınıyorlar.

yeri gelmişken diğer mühim deniz facialarını da analım. hepsi 2. dünya savaşının sonlarına doğru doğu prusya’dan kaçan almanları taşıyan gemilerdi. goya, steuben, cap arcona.